به گزارش خبرگزاری حوزه، در متن زیر نگاهی کوتاه به انتخابات میاندورهای آمریکا، ساختار کنگره و تأثیر نتایج آن بر معادلات سیاسی این کشور خواهیم داشت.
انتخابات میاندورهای آمریکا چیست و چرا انتخابات ۲۰۲۶ برای ترامپ اهمیت ویژهای دارد؟
انتخابات میاندورهای آمریکا یکی از مهمترین انتخابات این کشور است که برخلاف انتخابات ریاستجمهوری، در آن رئیسجمهور انتخاب نمیشود. این انتخابات در میانه دوره چهار ساله ریاستجمهوری برگزار میشود و در آن مردم درباره ترکیب کنگره، یعنی نهاد قانونگذاری آمریکا، تصمیم میگیرند. انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶ روز ۳ نوامبر یعنی ۱۲ آبان ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد و نتیجه آن مشخص میکند در دو سال پایانی دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، کدام حزب کنترل مجلس نمایندگان و سنا را در اختیار خواهد داشت.
برای درک اهمیت این انتخابات، ابتدا باید با ساختار سیاسی آمریکا آشنا شد. در ایران، وقتی از مجلس و دولت صحبت میکنیم، تقسیم وظایف میان قوه مجریه و قوه مقننه تا حد زیادی برای مخاطب روشن است؛ اما در آمریکا، قوه قانونگذاری خود از دو مجلس تشکیل شده که هرکدام ساختار و اختیارات خاص خود را دارند. همین مسئله باعث میشود نتیجه انتخابات کنگره مستقیماً بر توانایی رئیسجمهور برای اجرای برنامههایش اثر بگذارد.
کنگره آمریکا چیست؟
کنگره، نهاد قانونگذاری فدرال آمریکا است(فدرال یعنی حکومت مرکزی کشور، در حالی که ایالتی یعنی حکومت و قوانین مربوط به هر ایالت.) و از دو بخش تشکیل میشود: «مجلس نمایندگان و مجلس سِنا». بنابراین وقتی در اخبار گفته میشود «کنگره آمریکا»، منظور مجموعه این دو مجلس است، نه یک مجلس واحد.
کنگره در تصویب قوانین، اختصاص بودجه، نظارت بر عملکرد دولت و برخی تصمیمهای مهم سیاسی نقش دارد. یک طرح برای تبدیل شدن به قانون معمولاً باید از هر دو مجلس عبور کند و سپس به رئیسجمهور برسد. رئیسجمهور میتواند آن را امضا کند یا در شرایط مشخصی وتو کند، اما کنگره نیز در مواردی میتواند با رأی کافی بر وتوی رئیسجمهور غلبه کند.
به همین دلیل، رئیسجمهور آمریکا حتی با وجود اختیارات گسترده، نمیتواند همه برنامههای خود را به تنهایی اجرا کند. اگر حزب رئیسجمهور در کنگره اکثریت داشته باشد، تصویب قوانین و بودجههای مورد حمایت دولت آسانتر است؛ اگر حزب مخالف اکثریت را در اختیار بگیرد، دولت با محدودیت و نظارت بیشتری مواجه خواهد شد.
مجلس نمایندگان چیست و چه تفاوتی با سنا دارد؟
مجلس نمایندگان و سنا هر دو بخشی از کنگرهاند، اما نحوه شکلگیری آنها متفاوت است.
مجلس نمایندگان ۴۳۵ عضو دارای حق رأی دارد و تعداد نمایندگان هر ایالت بر اساس جمعیت آن تعیین میشود. برای مثال، ایالتهای پرجمعیت نمایندگان بیشتری دارند و ایالتهای کمجمعیت نمایندگان کمتری. هر نماینده نیز برای یک دوره دو ساله انتخاب میشود؛ به همین دلیل تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان در هر انتخابات میاندورهای به رأی گذاشته میشود.
در مقابل، سنا ۱۰۰ عضو دارد و برخلاف مجلس نمایندگان، تعداد سناتورهای هر ایالت به جمعیت آن ارتباطی ندارد. هر یک از ۵۰ ایالت آمریکا دقیقاً دو سناتور دارد؛ بنابراین کالیفرنیا با جمعیتی بسیار بیشتر از یک ایالت کمجمعیت، همان تعداد سناتور را دارد.
سناتورها برای دورههای شش ساله انتخاب میشوند و انتخابات سنا به صورت یکجا برگزار نمیشود. دورههای سناتورها طوری تنظیم شده که تقریباً یکسوم کرسیهای سنا در هر چرخه انتخاباتی در معرض رأیگیری قرار گیرد. در انتخابات ۲۰۲۶، ۳۳ کرسی در انتخابات عادی و دو کرسی دیگر در انتخابات ویژه تعیین میشوند.
پس اگر بخواهیم تفاوت این دو مجلس را خیلی ساده بیان کنیم، مجلس نمایندگان بیشتر بر اساس جمعیت ایالتها شکل گرفته و دوره نمایندگان آن کوتاهتر است؛ سنا نمایندگی برابر ایالتها را بر عهده دارد و دوره سناتورها طولانیتر است.
چرا کنترل این دو مجلس برای رئیسجمهور مهم است؟
اهمیت انتخابات میاندورهای از همینجا مشخص میشود. رئیسجمهور آمریکا برای اجرای بسیاری از سیاستهای خود به همکاری کنگره نیاز دارد. بودجه دولت باید از مسیر کنگره بگذرد، قوانین جدید باید در کنگره تصویب شوند و کنگره میتواند درباره عملکرد دولت تحقیق و نظارت کند.
به همین دلیل، وقتی حزب رئیسجمهور اکثریت مجلس نمایندگان و سنا را در اختیار دارد، معمولاً شرایط سیاسی مساعدتری برای دولت ایجاد میشود. اما اگر حزب مخالف کنترل یکی از این دو مجلس یا هر دو را به دست بگیرد، تصویب برنامههای دولت دشوارتر خواهد شد.
این مسئله برای ترامپ اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا انتخابات ۲۰۲۶ نخستین انتخابات میاندورهای دوره دوم ریاستجمهوری اوست و میتواند تصویری از میزان حمایت سیاسی از دولتش ارائه دهد.
در حال حاضر جمهوریخواهان(حزب طرفدار ترامپ) کنترل هر دو مجلس را در دست دارند و رقابت اصلی بر سر این است که آیا این اکثریت را حفظ خواهند کرد یا دموکراتها موفق به تغییر موازنه قدرت خواهند شد. ترکیب فعلی سنا ۵۳ جمهوریخواه، ۴۵ دموکرات و دو سناتور مستقل است که با دموکراتها همسو هستند.
اگر دموکراتها پیروز شوند، چه اتفاقی برای ترامپ میافتد؟
پیروزی دموکراتها به این معنا نیست که ترامپ از ریاستجمهوری کنار گذاشته میشود. انتخابات میاندورهای اساساً برای انتخاب رئیسجمهور نیست و دوره ریاستجمهوری ترامپ تا ژانویه ۲۰۲۹ ادامه دارد، مگر اینکه پیش از آن از طریق یک روند قانونی از سمت خود برکنار شود.
اما تغییر اکثریت در کنگره میتواند شرایط سیاسی دولت را به شکل محسوسی تغییر دهد. اگر دموکراتها مجلس نمایندگان را در اختیار بگیرند، قدرت آنها برای تحقیق و نظارت بر عملکرد دولت افزایش پیدا میکند. آنها همچنین میتوانند در صورت وجود مبنای قانونی، روند استیضاح رئیسجمهور را آغاز کنند.
در اینجا یک نکته مهم وجود دارد: استیضاح با برکناری فرق دارد!
مجلس نمایندگان میتواند رئیسجمهور را استیضاح کند، اما برای برکناری او باید پرونده در سنا بررسی شود و رئیسجمهور در آنجا محکوم شود. بنابراین حتی اگر دموکراتها مجلس نمایندگان را در انتخابات ۲۰۲۶ پس بگیرند، این اتفاق به خودی خود به معنای پایان ریاستجمهوری ترامپ نیست.
ترامپ نیز در دوره نخست ریاستجمهوری خود دو بار استیضاح شد، اما سنا او را محکوم نکرد و در نتیجه از ریاستجمهوری برکنار نشد. این سابقه نشان میدهد که در نظام سیاسی آمریکا، استیضاح الزاماً به برکناری رئیسجمهور منجر نمیشود.
استیضاح ترامپ چگونه میتواند اتفاق بیفتد؟
اگر دموکراتها مجلس نمایندگان را در اختیار بگیرند، ممکن است تحقیقات کنگره درباره عملکرد دولت افزایش پیدا کند. اگر مجلس نمایندگان در نهایت مواد استیضاح را تصویب کند، پرونده به سنا میرود و در آنجا یک روند محاکمه شکل میگیرد.
برای محکومیت رئیسجمهور در سنا، رأی دو سوم سناتورهای حاضر لازم است. بنابراین حتی اگر دموکراتها هر دو مجلس را در اختیار بگیرند، باز هم برکناری ترامپ قطعی نیست؛ زیرا در چنین شرایطی نیز برای محکومیت او در سنا به حمایت تعدادی از سناتورهای جمهوریخواه نیاز خواهد بود.
در نتیجه، آنچه انتخابات ۲۰۲۶ را برای ترامپ مهم میکند فقط احتمال استیضاح نیست. حتی اگر بحث استیضاح هرگز به مرحله نهایی نرسد، از دست دادن کنترل کنگره میتواند قدرت سیاسی دولت را کاهش دهد، تصویب قوانین و بودجه را دشوارتر کند و دست مخالفان را برای تحقیق و نظارت بر عملکرد دولت بازتر کند.
چرا این انتخابات برای آینده ترامپ یک آزمون مهم است؟
انتخابات میاندورهای در آمریکا معمولاً فرصتی برای سنجش وضعیت سیاسی دولت مستقر نیز به شمار میرود. این بار اهمیت آن برای ترامپ بیشتر است، زیرا جمهوریخواهان باید از اکثریت شکننده خود در مجلس نمایندگان دفاع کنند و همزمان برای حفظ کنترل سنا نیز با رقابتهای انتخاباتی مهمی روبهرو هستند.
از سوی دیگر، شرایط سیاسی فعلی برای جمهوریخواهان بدون خطر نیست. در نظرسنجی رویترز/ایپسوس که در ۳۱ اوت منتشر شد، میزان رضایت از عملکرد ترامپ ۳۳ درصد گزارش شد و میزان اشتیاق رأیدهندگان دموکرات برای شرکت در انتخابات نیز بالاتر از جمهوریخواهان بود؛ موضوعی که میتواند زنگ هشدار مهمی برای حزب حاکم باشد، هرچند نظرسنجیهای ملی به تنهایی نتیجه رقابتهای حوزهای و ایالتی را مشخص نمیکنند.
نظر شما